پرسش و پاسخ شرعی | احکام نماز جمعه

پرسش: گاهی به محل نماز جمعه که میرسم، خطبه ها تمام شده و نمازگزاران آماده اقامه نماز جمعه هستند، آیا در چنین مواقعی میتوانم نماز جمعه را به امام جمعه اقتدا کنم؟ و به علت اینکه به خطبه ها نرسیده ام، آیا باید نماز ظهر را هم پس از نماز جمعه بخوانم یا خیر؟
پاسخ: بله، اقتدا و خواندن نماز جمعه صحیح است، هر چند به خطبه ها نرسیده اید و نماز شما کفایت از نماز ظهر می کند (لازم نیست نماز ظهر را هم بخوانید) 2

پرسش: آیا تاخیر عمدی برای شنیدن خطبه های نماز جمعه جایز است؟
سیستانی: احتیاط مستحب این است که هنگام خطبه ها حاضر باشید. 3
مکارم: احتیاط واجب این است که عمدًا تاخیر نیندازید. 4

پرسش: آیا هنگام حضور در نماز جمعه و نشستن در صفوف نمازگزاران، واجب است به خطبه ها گوش بدهیم ؟
خامنه ای: واجب است. 5
سیستانی و مکارم: بنابر احتیاط، واجب است. 6

توضیح: صحبت کردن، هنگامی که امام مشغول خواندنِ خطبه هاست، کراهت دارد؛ ولی اگر حرف زدن یا ذکر گفتن و حتی نماز مستحب خواندن، مانع از گوش دادن خطبه ها باشد، سکوت کردن لازم است و انجام این کارها 7 جایز نیست. 8

پرسش: آیا رو به قبله نشستن و با وضو بودن، هنگام ایراد خطبه های نماز جمعه واجب است؟
خامنه ای و سیستانی: خیر، واجب نیست؛ ولی احتیاط مستحب آن است که مأمومین هنگام خطبه ها وضو داشته باشند و همچنین رو به روی امام و رو به قبله باشند و بیش از مقداری که در نماز می توانند خود را از قبله منحرف کنند، رو بر نگردانند. 9

مکارم: بله، احتیاط واجب آن است که هنگام ایراد خطبه ها با وضو باشند و نیز رو به قبله بنشینند. 10

پرسش: اگر به رکعت دوم نماز جمعه برسیم، آیا می توانیم به امام جمعه اقتدا کنیم؟ نحوه اقتدا را بفرمایید.
خامنه ای و مکارم: بله ا گر تا رکوع رکعت دوم هم به نماز جمعه برسید، می توانید اقتدا کنید و نماز جمعه شما صحیح است و باید رکعت دوم را خودتان فرادا به جا آورید. 11

سیستانی: ا گر در قیام رکعت دوم اقتدا کنید، نماز جمعه صحیح است؛ ولی ا گر در رکوع رکعت دوم اقتدا کنید، احتیاط واجب آن است که نماز جمعه را تمام کنید (رکعت دوم نماز جمعه را خودتان به صورت فرادا بخوانید) و سپس نماز ظهر را بخوانید. 12

توجه: در رکعت دوم – که به صورت فرادا می خوانید – باید قنوت را بعد از رکوع انجام دهید. 13

پرسش: خواندن نماز ظهر، بعد از نماز جمعه ، چه حکمی دارد؟
پاسخ: جایز است و می توانید به نیتِ احتیاط مستحب نماز ظهر را نیز بخوانید. 14

پرسش: ا گر به نماز جمعه نرسیدیم آیا می توانیم نماز ظهر را به نماز عصرِ امام اقتدا کنیم؟
پاسخ: بله، می توانید و نمازتان صحیح است. 15

پرسش: آیا مسافر می تواند در نماز جمعه شرکت کند و اگر شرکت کرد نماز ظهرش را هم باید بخواند یا خیر؟
پاسخ: مسافر می تواند در نماز جمعه شرکت کند و نمازش از نماز ظهر کفایت می کند (لازم نیست نماز ظهر را هم بخواند). 16

پرسش: آیا زن می تواند بدون اجازه شوهرش در نماز جمعه شرکت کند؟
خامنه ای و سیستانی: خیر نمی تواند و باید با اجازه شوهر باشد. 17
مکارم: بنابر احتیاط واجب باید با اجازه شوهر باشد. 18

پرسش: ا گر به هر علتی نتوانیم در نماز جمعه شرکت کنیم، آیا می توانیم نمازمان را اول وقت به صورت فرادا در منزل یا محل کار بخوانیم یا باید صبر کنیم تا نماز جمعه ی شهر تمام شود؟
خامنه ای و سیستانی: صبر کردن لازم نیست و می توانید در اول وقت نماز ظهر و عصرتان را بخوانید. 19
مکارم: احتیاط واجب آن است که تا پایان وقت نماز جمعه، نماز ظهر و عصر به صورت جماعت یا فرادا ترک شود. 20

توجه: ترك حضور و شركت نكردن در نماز عبادی سیاسی جمعه به خاطر اهمیت ندادن به آن )هر چند حرام نیست(؛ شایسته هم نیست و شرعاً ناپسند است 21 و خودداری کردن از شرکت در نماز جمعه به صورت دائمی وجه شرعی ندارد؛ 22 همچنن اقامه نماز جماعت ظهر در روز جمعه در مکانی نزدیک محل اقامه نماز جمعه باعث تفرقه مومنن می شود و چه بسا در نظر مردم بی احترامی و اهانت به امام جمعه و کاشف از بی اعتنایی به نماز جمعه است، بنابراین سزاوار است که مومنن به انجام نماز جماعت در روز جمعه )3ب2ا چنن شرایطی که ذکر شد( اقدام نکنند و حی در صورتی که مستلزم مفاسد و خوف باشد، واجب است از اقامه آن اجتناب کنند.

 

تهیه و تنظیم: حجت الاسلام علیرضا محمدی نژاد | نشریه ی جماعت / شماره ی اول؛


پی نوشت ها:

  1. مطابق با فتاوای آیات عظام: خامنه ای، سیستانی و مکارم شیرازی.
  2. خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، س 629 ؛ سیستانی، توضیح المسائل، نماز جمعه؛ مکارم، استفتائات جدید، ج 2، س 402 .
  3. سیستانی، منهاج الصالحین، ج 1، صلاة الجمعه، یعتبر فی صحة صلاة الجمعة، 3.
  4. مکارم، توضیح المسائل، م 671 .
  5. خامنه ای، سایت (khamenei.ir )، استفتائات جدید، نماز جمعه.
  6. سیستانی، توضیح المسائل، احکامی چند درباره نماز جمعه، م 3؛ مکارم، توضیح المسائل، احکام نماز جمعه.
  7. سیستانی و مکارم: بنابر احتیاط واجب.
  8. توضیح المسائل مراجع، احکام نماز جمعه، بخش چهارم، م 16 ؛ خامنه ای، سایت ،(khamenei.ir)
    استفتائات جدید، نماز جمعه و استفتا؛ مکارم، سایت (makarem.ir)، نماز جمعه.
  9. توضیح المسائل مراجع، احکام نماز جمعه، بخش اول، م 36 و م 37 .
  10. مکارم، توضیح المسائل، طریقه نماز جمعه؛
  11. خامنه ای، سایت (khamenei.ir)، استفتائات جدید، نماز جمعه؛ مکارم، توضیح المسائل، احکام نماز جمعه.
  12. سیستانی، توضیح المسائل جامع، احکام نماز جمعه، م 1790 .
  13. همه مراجع: استفتای کتبی از دفتر.
  14. توضیح المسائل مراجع، احکام نماز جمعه، بخش اول، م 2؛ خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، با استفاده از س 612 ؛ مکارم، سایت( makarem.ir)، نماز جمعه.
  15. توضیح المسائل مراجع، م 1408 ؛ خامنه ای، سایت ( leader.ir) ، نماز جماعت؛ مکارم، استفتائات جدید، ج 1، س 269 .
  16. توضیح المسائل مراجع، احکام نماز جمعه، م 12 ؛ خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، س 625 .
  17. توضیح المسائل مراجع، احکام نماز جمعه، ص 859 .
  18. توضیح المسائل مراجع، احکام نماز جمعه، ص 859 ، پاورقی اول.
  19. خامنه ای، سایت(leader.ir) نماز جماعت؛ سیستانی: استفتا.
  20. مکارم: استفتا.
  21. خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، س 608 و سایت (khamenei.ir) استفتائات نماز جمعه.
  22. خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، س 609 .
  23. خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، س 610

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.