پرسش و پاسخ شرعی | احکام وضو (پاسخ به 10 پرسش کاربردی)

کمک گرفتن از دیگران برای وضو
پرسش: اگر دیگری شیر آب را باز کند یا با وسیله ای (مانند بطری، پارچ يا شلنگ) روی دست ما آب بریزد، آیا وضو باطل است؟
پاسخ: ا گر دیگری در همین حدّ کمک کند که مثلا  شلنگ را بگیرد یا آب را با وسیله ای در مشت ما بریزد، این کار اشکال ندارد و وضو را باطل نمی کند؛ هر چند مکروه است؛ اما ا گر دیگری ما را وضو دهد و آب را روی قسمت های مختلف عضو بریزد -در حالتی که خودمان می توانیم وضو بگیریم و نیازی به نایب نداریم- وضویمان باطل است. 2

 

مقدار مسح سر و پا در وضو
پرسش: مقدار واجب مسح سر و پا از نظر عرضی و طولی چقدر باید باشد؟
پاسخ: مقدار واجب مسح سر، این است که عرفاً بگویند مسح کرده است؛ بنابراین یک بند انگشت هم کافی است ولی مستحب است به عرض سه انگشت و طول یک انگشت باشد. 5 مقدار مسح پا هم از نظر عرض به مقدار یک انگشت کافی است و طول آن باید تا مفصل باشد
آیت الله سیستانی: بنابر احتیاط واجب باید تا مفصل باشد؛

آیت الله مکارم: بنابر احتیاط مستحب تا مفصل باشد؛ ولی تا برآمدگی پا کافی است؛ و احتیاط مستحب آن است که عرضِ مسح پا سه انگشت و بهتر از آن، به مقدار تمام کف دست است. 6

توجه:

مقام معظم رهبری در پاسخ استفتایی فرموده اند: اگر کسی تا به حال از روی بی اطلاعی، مسح پا را تا برآمدگی می کشیده، نمازهای گذشته اش صحیح است و از این به بعد تامفصل ادامه دهد. 7

 

شستن صورت در وضو
پرسش: آیا در وضو باید آب را از بالای پیشانی (رستنگاه) بریزیم یا می توانیم از بالای ابروها آب بریزیم و بعد دست بکشیم؟
پاسخ: آنچه در شستن صورت اهمیت دارد این است که باید از رستنگاه (بالای پیشانی از جایی که موی سر روییده است) تا نوک چانه شسته شود؛ ولی لازم نیست آب از رستنگاه ریخته شود؛ بلکه همین که عرفاً از بالا به پایین شسته شود، کافی است. 3

توجه:

  1. ملاکِ شستن در وضو، این است که عرفاً بگویند عضو شسته شده است ولو اینکه آب جریان پیدا نکند (همین که آب عضو را طوری فرا گیرد که به آن شستن گفته شود نه مسح کردن، کافی است). 4
  2. دست کشیدن در شستن صورت و دست ها، لازم نیست و دست کشیدنی که در میان مردم رایج است به خاطر این است که مطمئن شوند آب به جاهایی که باید شسته شود، رسیده و تمام عضو را فرا گرفته است و چنانچه کسی صورت یا دستش را زیر شیر آب هم بگیرد و آب را به تمام عضو برساند کافی است.

 

وضو و رنگِ خودکار
پرسش: آیا رنگ خودکار یا لا ک ناخن برای وضو باید برطرف شود؟
پاسخ: در مورد جوهر خودکار، اگر جوهر در یک جا جمع شده باشد (مثل جاهایی که اصطلاحاً می گویند: خودکار، جوهر پس داده است)، معمولا مانع از رسیدن آب به پوست است و باید برای وضو برطرف شود؛ ولی در مواردی که در اثر برخورد دست با خودکار، رنگ و جرم ضعیفی روی پوست را می گیرد، این مقدار جرم و رنگ مانع از وضو نیست؛ اما لاک ناخن قطعا مانع از رسیدن آب به ناخن است و باید برای وضو برطرف شود. 11
قانون کلی: نباید چیزی مانع از رسیدن آب به اعضای وضو و مانع از مسح بر اعضای مسح باشد.

  جوهری که برای وضو مشکل ایجاد میکند

  جوهری که برای وضو مشکل ایجاد نمیکند

 

وضو با ناخن مصنوعی
پرسش: آیا کاشت ناخن یا مژه مصنوعی در صورتی که مانع از رسیدن آب به پوست هنگام وضو و غسل باشد، اشکال دارد؟
خامنه ای: در صورت كاشت ناخن، براى وضو و غسل باید مانع (ا گر امکان دارد، با صرف هزینه) برطرف گردد و چنانچه می داند امكان برطرف کردن آن نیست و یا رفع آن با مشقّت غیر قابل تحمّل همراه بوده و یا ضرر قابل توجهى دارد، اگر در وقت نماز می خواهد ناخن بکارد (مثلاً اذان ظهر شده و او هنوز نماز را نخوانده) باید ابتدا وضو یا غسل را انجام دهد سپس مبادرت به کاشت ناخن یا مژه و مانند آن نماید و وضو و غسل هاى بعدى را باید به صورت جبیره انجام دهد (هنگام وضو، با دستِ تر روی ناخن را مسح بکشد)؛ اما هر وقت که امکان برطرف کردن آن باشد و می تواند بدون مشقتِ زیاد، ناخن را بردارد، وضو و غسل جبیره ای در آن حال، باطل خواهد بود. 8
سیستانی: کاشت ناخن جایز نیست. چرا که مانع از رسیدن آب به اعضا در وضو و غسل و تیمم خواهد بود؛ بنا بر این کسی که ناخن مصنوعی کاشته باید آ نها را برای غسل و وضو از بدن جدا کند و در صورت داشتن عسر و حرج باید نیت غسل و وضوی جبیره ای کند. و عاوه بر آن نیز باید تیمم نماید و اگر با علم به این مسئله از ناخن مصنوعی استفاده کرده باشد احتیاط واجب آن است که بعد از برداشتن ناخن نمازهای خوانده شده را قضا کند. 9
مکارم: کاشتن ناخن و مژه ی مصنوعی در صورتی که قابل برداشت باشد اشکال ندارد؛ ولی در صورتی که قابل برداشت نباشد یا برداشتن آن خیلی سخت و دارای مشقت زیادی باشد، تنها در صورت ضرورت می توان ناخن یا مژه کاشت و ا گر کسی بدون ضرورت و با وجود اینکه می داند ناخن از دستش کنده نمی شود، ناخن بکارد و مجبور شود با ناخن و مژه ی مصنوعی وضو بگیرد، کار حرامی مرتکب شده است و در این صورت باید به دستور وضوی جبیره ای عمل کند (چون خود ناخن جبیره است، هنگام وضو، با دستِ تر روی ناخن می کشد). 10

توجه:

کاشت ناخن با فرض صدق زینت باید از نامحرمپوشیده شود و تشخیص زینت به نظر عرف جامعه است.

 

تهیه و تنظیم: حجت الاسلام علیرضا محمدی نژاد | نشریه ی جماعت / شماره ی پنجم؛ (1)


1. مطابق با فتاوای آیات عظام: خامنه ای، سیستانی و مکارم شیرازی.
2. خامنه ای، سیستانی و مکارم: استفتا؛ توضیح المسائل مراجع، شرط یازدهم از شروط وضو؛ العروة الوثقی مع تعلیقات، شرائط الوضو، التاسع و مورد اول از مکروهات وضو.
3. خامنه ای، آموزش مصور احکام، با استفاده از ص 113 ؛ سیستانی و مکارم؛ العروة الوثقی مع تعلیقات، افعال الوضو، الاول.
4. خامنه ای، آموزش مصور احکام، با استفاده از ص 113 ؛ سیستانی و مکارم، العروة الوثقی مع تعلیقات، افعال الوضو و توضیح المسائل مراجع، م 244 .
5. خامنه ای: استفتا؛ سیستانی، توضیح المسائل جامع، م 270 و استفتا؛ مکارم، توضیح المسائل، م 270 و استفتا.

6. خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، س 111 و آموزش مصور احکام، ص 118 ؛ سیستانی، توضیح المسائل جامع، م 272 و 274 ؛ مکارم، توضیح المسائل مراجع، م 250 .
7. خامنه ای: استفتا.
8. خامنه ای: استفتا.
9. سیستانی: استفتا.
10 . مکارم: استفتا.
11 . توضیح المسائل مراجع، م 242 ؛ خامنه ای، اجوبة الاستفتائات، س 141 و استفتا؛ سیستانی، پایگاه اطلاع رسانی دفتر، بخش پرسش و پاسخ و استفتا؛ مکارم، پایگاه اطلاع رسانی دفتر و استفتائات جدید، ج 2، س 55 و استفتا.
12 . خامنه ای، آموزش مصور احکام، ص 120 ؛ سیستانی و مکارم، العروة الوثقی مع تعلیقات، افعال الوضو، م 43 .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.